NHÀ THỜ HỌ BÙI – LÀNG HỒ KHẨU

I, Nguồn gốc nhà thờ họ Bùi

Làng Hồ Khẩu, Xã Yên Thái, Huyện Hoàn Long nay là Khu dân cư số 1 và số 2 Phường Bưởi, Quận Tây Hồ, Hà Nội. Làng nằm ở phía Tây Nam Hồ Tây. Trong làng có đình làng, có hai chùa là chùa Tĩnh Lâu và chùa Trúc Thánh, có 3 đền là đền Mẫu, đền Vệ Quốc và đền Dực Thánh.

Trong làng có trên 10 dòng họ nhưng chỉ có 5 dòng họ có nhà thờ Tổ gồm : họ Nguyễn, họ Bùi, họ Đinh, họ Hồ và họ Lý.

Theo các vị cao niên kể lại, trước kia nhà thờ tổ ở Xóm Đông (nay là khu dân cư số 1) nhưng đến nay không còn tàn tích gì cả mà chỉ còn nhà dân sinh sống. Đến nay nhà thờ được xây dựng trên thửa đất rộng gần 200m2 tọa lạc ở Xóm Giữa (địa chỉ tại số 26, ngõ 378, đường Thụy Khuê) thuộc khu dân cư số 2, Phường Bưởi, Quận Tây Hồ, Hà Nội.

 WP_20151003_037

Bia đá ghi công đức hiến đất xây dựng nhà thờ

Theo như văn bia để lại thì đất để xây dựng nhà thờ là do Cao tằng Bùi Văn Si hiến đất, con cháu trong họ góp tiền của, công sức để xây dựng. Nhà thờ được xây dựng vào năm Bảo Đại thứ 11 (tức khoảng năm 1939) và đã qua vài lần sửa chữa. Đặc biệt là nhà thờ mới được trung tu toàn bộ lại vào năm 2014. Các đợt sửa chữa và trung tu chỉ thay thế những thứ bị hư hòng còn vẫn giữ nguyên cấu trúc ban đầu.

II, Cấu trúc của nhà thờ họ Bùi

1, Bên ngoài là cổng xây cuốn vòm

Phía trên cổng nhà thờ có 2 chữ : THUẬT HƯỞNG

Hai bên là đôi câu đối :

TIÊN TỔ PHƯƠNG DANH LƯU QUỐC SỬ

TỬ TÔN TÍCH HỌC KẾ GIA PHONG

2, Cấu trúc bên trong nhà thờ :

Bên trong sân nhà thờ gồm 3 gian có hiên

A, Hiên nhà giáp mái mỗi gian có đắp phù điêu nổi Long – Phượng, ống quyển…

Trên cùng có 4 chữ : BÙI TỘC TỪ ĐƯỜNG

Giữa hiên có 3 chữ : ĐẲNG NHỊ THƯỢNG

Gian hiên bên phải có 2 chữ : HỢP KÍNH

Gian hiên bên trái có 2 chữ : ĐỒNG ĐẲNG

Gian giữa hiên còn có đôi câu đối :

CHƯ KHANH ĐỘNG LƯƠNG NGỮ TỐ NGA CHI HỸ

CAO TẲNG KHẢO HOÀNG THÔNG ĐƯỜNG CỤ ÂN HỒ

B, Trong cung chính giữa thờ tổ

 WP_20151003_039 WP_20151003_031

Ban thờ chính

Bên ngoài là ban thờ bằng gỗ sơn son thếp vàng có họa tiết Long – Ly – Quy – Phượng và hoa lá chạm khắc nổi.

Bên trên có hoàng phi đề 4 chữ : MỘC BẢN THỦY NGUỒN

Và 1 đôi câu đối :

 

 

Trên các ban thờ trong hậu cung bày đỉnh đồng, câu đèn, cây nến đồng, lục bình và bát nhanh cổ…

Gian giữa còn có đôi hạc gỗ cao gần 2 mét.

 

 WP_20151003_033

Hậu cung

Hậu cung đặt ngai thờ, bên trên có hoành phi đề 3 : CHI LƯU PHỒN

Hai bên là đôi câu đối :

SÀI PHONG VÂN KHÍ TRƯỜNG LAI VÃNG

HỒ THỦY VĂN KHUÊ KHÍCH TỐ HỒI

C, Gian phải hậu cung thờ chung người mất trong họ

 WP_20151003_030

Ban thờ gian bên phải

Trên có bức hoàng phi đề 3 chữ : PHÚC MÃN ĐƯỜNG

Dưới có ngai, hai bên có đôi câu đối :

TỔ CÔNG TÔN ĐỨC THIÊN NIÊN THỊNH

TỬ HIẾU TÔN HIỀN VẠN ĐẠI XƯƠNG

 

D, Gian bên trái hậu cung thờ các vị Cao tằng tổ khảo, Cao tằng tổ tỷ đã có công hiến đất và xây dựng nhà thờ.

 WP_20151003_038

Ban thờ gian bên trái

Trên có hoành phi đề 3 chữ : ĐỨC LƯU QUAN

Bên dưới đặt ngai, hai bên có đôi câu đối :

ĐẠI MỘC THIÊN TRI DO HỮU BẢNG

TRƯỜNG GIANG VẠN THỦY THỊ VIÊN NGUỒN

3, Khuôn viên ngoài sân

Bên trái sân cách đây gần 10 năm trong họ có tiến hành xây và dựng bia thờ bà mẹ Việt Nam Anh Hùng và các liệt sỹ trong họ đã hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Ngoài ra còn đặt hàng bia đá ghi công đức của các thành viên trong họ tộc.

Bên phải sân là khu nhà kho và khu bếp.

III, Việc tổ chức thờ cúng và hoạt động của nhà thờ

1, Việc tổ chức cúng lễ

Vì trong thời gian chiến tranh loạn lạc nên dòng họ đã bị mất gia phả từ lâu, nên con cháu chỉ nhớ ngày giỗ tổ chứ không biết được húy danh của Tổ. Hàng năm vào ngày 6 tháng giêng là ngày giỗ tổ bà và ngày 25 tháng 5 âm lịch là giỗ tổ ông.

Gần đây làm giỗ chung cho các vị có công hiến đất và xây dựng nhà thờ vào ngày 27 tháng 3 âm lịch. Đồng thời hàng tháng ngày mùng một và ngày rằm thì nhà thờ mở cửa để bà con trong họ đến lễ tổ.

Trước đây, việc tổ chức giỗ tổ cho tổ ông và tổ bà hàng năm cũng giống các họ khác là thu định xuất từng nhà trong họ. Tuy nhiên trong 10 năm trở lại đây, họ Bùi đã trở thành họ đầu tiên và duy nhất đến giờ trong làng tổ chức giỗ tổ mà không thu tiền định xuất, toàn bộ tài chính chi tiêu đều lấy từ quỹ họ ra để làm giỗ. Tất cả con trai, con gái, con dâu, con rể, cháu chắt nội ngoại của họ ai lên cúng giỗ đều được mời ở lại thụ lộc. Mọi người tự công đức giọt dầu, nén nhang cho nhà thờ tùy theo hoàn cảnh và được thủ quỹ ghi chép đầy đủ, kế toán tài chính công khai và minh bạch.

Ngoài ra các con cháu ở xa như ở Mỹ, ở Quảng Ninh, Lâm Đồng…cũng gửi tiền và hiện vật về công đức cho nhà thờ. Vì vậy năm nào quỹ họ cũng dư dả để dùng cho hoạt động chung của nhà thờ.

2, Việc tổ chức hoạt động của nhà thờ họ

Qua quá trình thờ cúng ở nhà thờ có 1 thời gian bị gián đoạn vì phong trào chống mê tín dị đoan nên nhà thờ họ Bùi nói riêng và 1 số nơi như đình, đền trong làng nói chung được sử dụng làm kho, làm trụ sở hợp tác xã…

Riêng nhà thờ họ Bùi còn là nơi tổ chức học bổ túc, cho người nơi khác đến ở nhờ và thậm chí có gia đình vợ chồng con cái đến ở và sinh sống ngay tại trong nhà thờ. Cho đến khi được khôi phục lại nét văn hóa của cộng đồng là được tự do, tín ngưỡng thì nhà thờ họ Bùi cũng như các nhà thờ họ khác được hoạt động lại. Trong họ đã huy động con cháu công đức tiền để mua đất, làm nhà cho các hộ ở trong nhà thờ di dời ra ngoài ở.

Cũng vì bị mất gia phả nên trong họ không nắm chắc được nguồn gốc của Tổ, không xác định được Cành, Chi nào là trưởng. Đến nay ban đại diện của họ Bùi đang tiến hành khảo sát để tổng hợp lại các Cành, các Chi hiện tại trong họ.

Do trước kia không có trưởng họ nên dòng họ thành lập ban tổ chức gồm các cụ cao niên để lo công việc của họ, bao gồm các cụ : Bùi Văn Thìn, Bùi Văn Vịnh, Bùi Văn Phương, Bùi Đỗ Thuật… do cụ Bùi Văn Thìn làm trưởng ban và cụ Ca làm thủ nhang.

Sau này do các cụ già yếu và 1 số cụ đã qua đời, dòng họ đã tiến hành kiện toàn lại ban tổ chức. Cho đến nay đã thành lập ban trưởng lão gồm các cụ cao niên trong họ do cụ Bùi Văn Thìn làm trưởng ban, cụ Bùi Văn Vịnh làm phó ban. Ở dưới là ban đại diện do ông Bùi Lô là trưởng ban và các phó ban kiêm trưởng tiểu ban, bao gồm :

– Tiểu ban tài chính : do anh Bùi Tạo Sơn phụ trách. Công việc chính là làm kế toán và thủ quỹ cho nhà thờ, ngoài ra anh kiêm nhiệm thêm nhiệm vụ làm thủ nhang cho nhà thờ.

– Tiểu ban tu sửa, tôn tạo nhà thờ : do anh Bùi Văn Hợi phụ trách.

– Tiểu ban khánh tiết : do anh Bùi Bá Nho phụ trách. Công việc chính là tổ chức cho thành viên trong họ tham gia vào các ngày lễ chung ở làng như tham gia các hội đình, đền, chùa…Tổ chức thăm nom người trong họ ốm đau, phúng điếu người mất (tài chính được trích từ quỹ họ để sử dụng).

– Tiểu ban khuyến học : do anh Bùi Tuấn Thanh phụ trách. Công việc chính là phụ trách lo việc theo dõi học tập của các cháu trong họ, tổ chức khen thưởng cho các cháu học sinh giỏi, các cháu thi đỗ đại học và các cháu ra trường hàng năm.

Advertisements

About dontruongbt

Phong Kiến Đại Sư
Bài này đã được đăng trong Books, Hình Ảnh - Tư Liệu Lịch Sử. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s