Lò gạch – Biệt thự của anh Chí Phèo

Lò gạch mang dáng dấp… thánh đường

Cái nghề nung gạch đốt lò đã có từ lâu lắm rồi và những lò gạch chẳng lạ lẫm gì với người lớn lên ở vùng quê. Thế nhưng những lò gạch “hao hao” thánh đường nằm rải rác dọc lạch Liên Cơ (Trực Ninh, Nam Đinh) hay ven sông Vạc (Ninh Bình) vẫn khiến chúng tôi bối rồi vì kinh ngạc.

Hình ảnh Ngỡ ngàng lò gạch mang dáng dấp... thánh đường số 1

Thoạt nhìn không ai nghĩ đây là lò gạch.

 

Hình ảnh Ngỡ ngàng lò gạch mang dáng dấp... thánh đường số 2

Lò gạch mang kiến trúc gothic?

 

Hình ảnh Ngỡ ngàng lò gạch mang dáng dấp... thánh đường số 4

Kiến trúc kiểu mái vòm rất giống kiểu kiến trúc của thánh đường.

Mới nhìn qua chắc ít người nghĩ những “công trình” mọc liền kề, san sát nhau, dọc hai bên bờ sông Vạc, giáp danh giữa huyện Yên Khánh và Yên Mô (Ninh Bình) là lò gạch, bởi chúng rất giống những thánh đường Thiên Chúa thường thấy ở khắp vùng Hà Nam Ninh hay trời Âu xa xôi .

Mỗi một lò gạch ở đây thường có kiến trúc hai phần rõ rệt: lò và ống khói. Ống khói của những lò gạch này hầu hết đều có hình chữ nhật nhưng đến phần tiếp giáp với lò lại có hình tròn, chiều cao bình quân của mỗi ống khói khoảng 30 m.

Hình ảnh Ngỡ ngàng lò gạch mang dáng dấp... thánh đường số 5

Những lò gạch soi mình xuống dòng sông.

 

Hình ảnh Ngỡ ngàng lò gạch mang dáng dấp... thánh đường số 6

Thể hiện sự kỳ công của các “kiến trúc sư” nông dân.

 

Hình ảnh Ngỡ ngàng lò gạch mang dáng dấp... thánh đường số 7

Hình ảnh Ngỡ ngàng lò gạch mang dáng dấp... thánh đường số 8

Các lò gạch này đều được làm chủ yếu bằng thủ công…

 

Hình ảnh Ngỡ ngàng lò gạch mang dáng dấp... thánh đường số 9

 …và không cần một bản vẽ nào hết.

Phần lò gạch được thiết kế với những ô mái vòm cong cong, chia làm nhiều tầng, xây bằng hỗn hợp bùn trộn than và đất sét. Không tính phần mái vòm trên cùng thì lớp ngoài của mỗi lò gạch thường có 3 tầng. Lòng lò cao khoảng 8 – 10m, chiều ngang bình quân là 7 m.

Điểm tạo nên sự độc đáo cho những lò gạch này chính là những đường vòm được uốn cong mềm mại, cân đối. Một số lò gạch còn phối hợp đan xen các ô vòm theo nhiều hình dạng khác nhau như hình parabol hoặc hình trái tim.

Hình ảnh Ngỡ ngàng lò gạch mang dáng dấp... thánh đường số 10

Những lò gạch độc đáo này mọc liền kề nhau bên bờ sông Vạc.

 

Hình ảnh Ngỡ ngàng lò gạch mang dáng dấp... thánh đường số 11

Bản sao của thánh đường Thiên chúa?

 

Hình ảnh Ngỡ ngàng lò gạch mang dáng dấp... thánh đường số 12

Hình ảnh Ngỡ ngàng lò gạch mang dáng dấp... thánh đường số 13

Kiến trúc mái vòm với ống khói cao chọc trời khiến cho những lò gạch nơi đây mang dáng dấp độc đáo.

Ở hai mặt hai bên phần thân lò, mỗi tầng sẽ có số ô vòm khác nhau. Tầng dưới cùng thường là 4 vòm một mặt, tầng hai là 5 và tầng 3 sẽ là 6. Kích thước của mỗi ô vòm này cũng rất linh hoạt. Đây cũng là kiểu kiến trúc phổ biến của các thánh đường Thiên chúa giáo ở Việt Nam và một số nước phương Tây.

Từ nhiều đời nay, người dân vẫn tận dụng những bãi đất gần sông để dựng lò gạch. Lý giải nguyên nhân của những lò gạch mang dáng dấp độc đáo, có người cho rằng do vùng Ninh Bình, Nam Định có rất nhiều người theo đạo Công giáo, mỗi xã đều có một vài nhà thờ. Chủ lò gạch ở đây cũng rất nhiều người theo đạo. Bởi vậy, những lò gạch mang kiến trúc kiểu này chính là bắt chước lối kiến trúc của nhà thờ.

———————0———————–0———————

Tham quan lò gạch nung thủ công ở Sa Đéc

Xưa nay, vùng đất Sa Đéc, Đồng Tháp rất nổi tiếng với những lò gạch nung thủ công nằm dọc bên bờ sông sát bên những vựa trấu lớn nơi cung cấp chất đốt cho các lò nung gạch.

Với việc nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, thì trong tương lai không xa các lò gạch nung với những kiến trúc độc đáo thường là nơi sáng tác ảnh của các nhiếp ảnh gia sẽ bị đóng cửa, thay vào đó là những lò gạch được thiết kế hiện đại với năng xuất cao hơn mà lại thân thiện với môi trường hơn.

Vậy sao bạn không nhanh chân đến khám phá lò gạch nung Sa Đéc khi nó còn đang hoạt động, ắt hẳn hình ảnh mà bạn thu được sẽ sống động hơn khi sau này bạn chụp với những lò gạch mô hình trong viện bảo tàng.

Tham quan lò gạch nung thủ công ở Sa Đéc
Tham quan lò gạch nung thủ công ở Sa Đéc
Tham quan lò gạch nung thủ công ở Sa Đéc
Tham quan lò gạch nung thủ công ở Sa Đéc
Tham quan lò gạch nung thủ công ở Sa Đéc
Tham quan lò gạch nung thủ công ở Sa Đéc
Tham quan lò gạch nung thủ công ở Sa Đéc
Tham quan lò gạch nung thủ công ở Sa Đéc
Tham quan lò gạch nung thủ công ở Sa Đéc
Tham quan lò gạch nung thủ công ở Sa Đéc
Tham quan lò gạch nung thủ công ở Sa Đéc
Tham quan lò gạch nung thủ công ở Sa Đéc
Tham quan lò gạch nung thủ công ở Sa Đéc
Tham quan lò gạch nung thủ công ở Sa Đéc

———————0——————–0———————-

Thành phố gạch nung cổ Mang Thít

Dòng Cửu Long đỏ nặng phù sa, đổ về hạ lưu bằng hai nhánh sông Tiền, sông Hậu, hàng năm mang về cho bình nguyên Nam Bộ hàng triệu mét khối phù sa. Không chỉ bồi đắp cho những cánh đồng lúa bạt ngàn, những miệt vườn bốn mùa hoa trái, những hạt phù sa đỏ ối tụ lại Vĩnh Long còn góp phần hình thành ở đây những mỏ sét nguyên sinh quý giá.

baoninhthuan-2-Co-Chien-7492-1381203952.

Sông Cổ Chiên nổi tiếng với làng nghề gạch, gốm. Ảnh: baoninhthuan

Như món quà tặng của thiên nhiên, người Vĩnh Long đã biến nó thành những làng nghề gạch, gốm. Từ cầu Mỹ Thuận nơi sông Tiền tách ra thành dòng Cổ Chiên đến sông Mang Thít, hàng nghìn cơ sở sản xuất và miệng lò gạch gốm mọc ven sông khiến khách ghé qua ngỡ như lạc vào “Vương quốc đỏ”.

So với nghề làm gốm, nghề làm gạch ngói có mặt ở Vĩnh Long từ rất sớm. Làng gạch trải dài 30 km thuộc thành phố Vĩnh Long, huyện Long Hồ và Mang Thít. Trong đó xã Nhơn Phú và Mỹ An, huyện Mang Thít, là nơi tập trung nhiều nhiều nhất các cơ sở sản xuất gạch. Khi nghề làm gạch thủ công truyền thống ở đây còn thịnh, mỗi nhà có đến hai ba miệng lò. Đến mùa nung các cột khói trắng ngút trời, mang đến cuộc sống no đủ cho người dân Mang Thít.

baoninhthuan-1-3300-1381203953.jpg

Lò gạch cao vút phủ màu thời gian trông như tòa lâu đài nhỏ. Ảnh: bnt

Tuy nhiên, nhiều năm qua các tỉnh miền Đông được đầu tư xây dựng hệ thống lò công nghệ cao, nên nhiều lò gạch truyền thống của Vĩnh Long dần rơi vào quên lãng. Mặc dù dọc kênh Thầy Cai ở Mang Thít hiện vẫn còn hàng trăm lò gạch nằm san sát nhau nhưng hầu như đã rêu phong, bám bụi. Nhìn từ trên cao những “tòa lâu đài” nung gạch đỏ cao vút ngày nào nay phủ màu thời gian trông như một thành phố cổ.

Tuy sinh sau đẻ muộn, nhưng làng gốm Vĩnh Long lại có nét độc đáo riêng, đó là dòng gốm không men. Không có màu đỏ ối của gạch, ngói, gốm Vĩnh Long có màu hồng tự nhiên, sau khi nung ửng lớp phấn trắng phơn phớt bên ngoài như sương. Không chỉ ấn tượng bởi màu gốm, ở Cổ Chiên, Vĩnh Long còn có công trình kiến trúc đặc sắc gần như có một không hai ở Việt Nam, đó là nhà gốm.

baoninhthuan-2-1690-1381203953.jpg

Bàn tay tài hoa của người thợ Vĩnh Long làm nên những ngôi nhà gốm có một không hai. Ảnh: bnt

Đến đây bạn sẽ được chứng kiến bàn tay tài hoa và sự đầu tư công phu, tỉ mỉ của những người thợ gốm. Toàn bộ nhà, từ mái, hàng rào, những bức phù điêu, tường, cho đến cả những vật dụng bên trong như bàn ghế, đi-văng… đều làm hoàn toàn bằng gốm. Từng cấu kiện được nung riêng, chuyển đổi màu để nhấn mạnh nét đậm, nhạt theo ý muốn, sau đó mới lắp ráp lại khi xây dựng. Nhờ vậy, nhà gốm tưởng như dễ vỡ nhưng lại vững chắc và sắc màu hòa quyện.

Ngôi nhà bằng gốm không chỉ là nơi nghỉ ngơi, đàm đạo với bạn bè mà còn như “tấm biển quảng cáo không cần lời” về làng gốm ở đây.

Advertisements

About dontruongbt

Phong Kiến Đại Sư
Bài này đã được đăng trong Hình Ảnh - Tư Liệu Lịch Sử. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s