Khám Phá

Sâm “ông uống, bà khen” đặc sản xứ Quảng

Sâm cau là cây mọc hoang khá phổ biến ở nhiều vùng núi của nước ta. Tuy nhiên ở Quảng Ngãi, sâm cau gần như chỉ có ở  huyện miền núi Sơn Tây. Theo lời người dân nơi đây thì do lá của nó có hình mũi mác xếp nếp tựa như lá cau, nên được gọi là sâm cau.                             

sam “ong uong, ba khen" dac san xu quang dat hang hinh anh 1

Cây sâm cau.

Còn tên sâm “nhớ vợ” là do gắn với câu chuyện kể rằng: “Cách đây khá lâu có một số cán bộ lên Sơn Tây công tác. Chiều tối hôm đó, sau khi được anh em trên huyện chiêu đãi rượu sâm cau đến lúc cuộc nhậu vừa tàn, số cán bộ này khăng khăng yêu cầu lái xe ô tô đưa về nhà. Để rồi tờ mờ sáng hôm sau, tất cả lại phải vượt gần cả trăm cây số lên tiếp tục làm việc, cùng với lời lẩm bẩm “chỉ tại ham uống rượu sâm cau”. 

sam “ong uong, ba khen" dac san xu quang dat hang hinh anh 2

Rễ sâm cau hiện có giá 50.000 đồng/kg tươi.

sam “ong uong, ba khen" dac san xu quang dat hang hinh anh 3

Người dân đang thu hái sâm cau tự nhiên để lấy rễ.

Qua quan sát cây sâm cau cao từ 30-100cm, rễ hình trụ cao, dạng củ, to bằng ngón chân người lớn, vỏ thô màu đỏ thẫm, bên trong màu vàng ngà. Sâm cau có thể thu hoạch quanh năm, nhưng tốt nhất vào mùa thu. Việc chế biến sâm cau khá đơn giản, lấy phần rễ và thân rửa sạch, sau đó phơi khô rồi bỏ vào ấm nấu nước uống. Tuy nhiên phổ biến nhất là ngâm rượu bằng rễ tươi, hoặc đã phơi khô. Sau khi ngâm khoảng 3 tháng trở lên thì có thể đem ra uống và càng để lâu thì càng ngon. 

sam “ong uong, ba khen" dac san xu quang dat hang hinh anh 4

Một điểm bán rễ sâm cau tại trung tâm huyện Sơn Tây, Quảng Ngãi 

sam “ong uong, ba khen" dac san xu quang dat hang hinh anh 5

Rễ sâm cau đã được rửa sạch và chặt đoạn để chuẩn bị ngâm rượu.

Cùng với lời truyền tụng về tác dụng “ông uống, bà khen”,  rượu sâm cau có màu vàng trong, mùi thơm như nhân sâm Hàn Quốc nhưng vị ngọt hơn. Cho nên sâm cau ngày càng được nhiều người miền xuôi tìm mua, với giá bán tại trung tâm huyện Sơn Tây là 50.000 đồng/kg tươi, cao hơn gấp 3 lần so với 2 năm trước đó. 

sam “ong uong, ba khen" dac san xu quang dat hang hinh anh 6

Mua sâm cau để mang về đồng bằng sử dụng.

Được biết cùng với khai thác trong tự nhiên, hiện chính quyền huyện Sơn Tây đã chỉ đạo cho các cơ quan chuyên môn trực thuộc tìm hiểu, tìm chọn khu vực phù hợp để trồng loại cây này.

—————-0————–0—————–

cây rau đắng

Cây rau đắng có vị đắng và còn được biết đến với các tên gọi khác như biển súc, cây càng tôm, cây xương cá.

Kham pha bat ngo ve cay rau dang

Cây rau đắng là loài cây thân thảo mọc bò trên mặt đất, có thân nhỏ nhiều đốt, lá nhỏ mọc so le, hoa nhỏ màu tím. Rau đắng có hai loại là rau đắng đất và rau đắng biển. (Nguồn Flickr)

 

Kham pha bat ngo ve cay rau dang-Hinh-2

Rau đắng được sử dụng phổ biến trong bữa ăn gia đình như một loại thực phẩm. Loài thực vật này thường được thu hái toàn cây, sử dụng tươi hoặc phơi khô để sử dụng dần. (Nguồn Nhavuontaigia)

Kham pha bat ngo ve cay rau dang-Hinh-3

Ngoài ra, rau đắng còn được dùng để chế biến hay ăn kèm các món canh và lẩu như canh rau đắng, cháo cá quả rau đắng, lẩu cháo ếch rau đắng, lẩu cá kèo,…(Nguồn Nongsandungha)

Kham pha bat ngo ve cay rau dang-Hinh-4

Ở nước ta, cây rau đắng mọc nhiều ở nhiều tỉnh ở miền Nam Bộ và Nam Trung Bộ. Rau đắng được trồng bằng hạt và cây con, thu hái vào mùa xuân và hạ. (Nguồn Agarwood)

Kham pha bat ngo ve cay rau dang-Hinh-5

Không chỉ là một loại thực phẩm tốt, rau đắng còn là một vị thuốc giúp phòng và trị một số bệnh thường gặp như tăng khả năng nhận thức, giảm lô âu và căng thẳng, chống viêm,…(Nguồn Vcmedia)

Kham pha bat ngo ve cay rau dang-Hinh-6

Rau đắng rất dễ trồng và dễ sống. Cây có khả năng phân nhánh khỏe, thường mọc thành đám ở ruộng trồng ngô, khoai, sắn, ở bãi sông, nương rẫy và thậm chí ở ven đường đi. (Nguồn Tuelinh)

Kham pha bat ngo ve cay rau dang-Hinh-7

Cây rau đắng chứa nhiêu chất xơ và hàm lượng vitamin C khá cao. Loại cây này có thể thu hái quanh năm.

——————-0—————-0——————

Về Hải Dương trắng đêm xem “rau quý tộc”!

Loài cây bén duyên với… người mất ngủ

Đêm tối mù mịt, trời đất hòa làm một, chẳng thấy gì ngoài hai luồng ánh sáng tự di chuyển. Chứng kiến cảnh tượng ấy, kẻ yếu tim liền nghĩ bị ma trêu còn người cứng bóng vía thì đinh ninh là trộm nhưng đối với dân làng Xuân Kiều (xã Đức Chính, huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương) thì họ đã quá quen thuộc với hình ảnh vợ chồng ông Trần Mạnh Chử đi hái rau quý tộc giữa đêm khuya.

 Cây măng tây trên cánh đồng nhà ông Chử

Cây măng tây trên cánh đồng nhà ông Chử

Tôi theo chân ông Chử rẽ màn đêm ra ruộng. Dừng chân tại một luống cây, ánh đèn chiếu thẳng xuống, ông kêu lên một tiếng: “A, bụi này nhiều cây mập quá!”. Một tiếng “sặt” ngọt sớt từ cây kéo ông cầm trên tay.

Đưa cho tôi xem một búp cây xanh non, mập mạp còn đẫm hơi sương, ông nói: “Loại rau mà gia đình tôi đang thu hoạch là măng tây. Cái giống rau kể cũng lạ, chỉ ưa thu hoạch đêm chứ ngày lại không. Nếu cố thu hoạch buổi ngày, chất lượng cũng chẳng ra sao”.

Ông giải thích thêm: “Phải cắt măng tây vào ban đêm, thân cây mới trắng, mẫu mã mới đẹp, giữ được nhiều chất dinh dưỡng bên trong nên ăn mềm và ngọt. Để tính điểm về chất lượng, thu măng tây vào đêm được 10 thì thu vào ban ngày chỉ còn 6-7 thôi!”.

Từ khi theo nghề trồng măng tây, giờ giấc sinh hoạt của hai vợ chồng ông cứ như… gà. Cứ tầm 7-8 giờ tối khi gà lên chuồng thì vợ chồng ông cũng đi ngủ. Từ xưa đến giờ, chỉ có người chọn cây, ấy vậy mà bây giờ cây lại chọn người. Người ưa ngủ thì măng chê, duy chỉ có người mất ngủ cây mới chịu “bén duyên”.

 Ông Chử đang chuẩn bị mang măng tây sau khi thu hoạch về nhà

Ông Chử đang chuẩn bị mang măng tây sau khi thu hoạch về nhà

Ông kể: “Trồng măng tây chỉ hợp với người già mất ngủ thôi chứ thanh niên thời này có kiếm cũng chẳng ai dậy từ 1, 2 giờ sáng để mà ra đồng đâu nên cây chê người ngủ khỏe cũng có cái lý của nó”.

Vợ chồng ông có 2 mẫu đất trồng măng tây, vào chính vụ phải dậy từ 1 giờ sáng để kịp thu hoạch còn không cũng phải từ 3 giờ sáng. Người cầm thùng đựng, người cầm kéo cắt, ông bà lại rủ nhau ra đồng. Mặc màn đêm mịt mù, mặc gió lạnh len lỏi, mặc những hạt sương đêm đầm đìa ướt áo, đôi vợ chồng già cứ thao thao bất tuyệt kể chuyện trên trời dưới bể. Lúc gần thì rầm rì, lúc xa lại phải nói với. Những thanh âm lúc trầm lúc bổng, hòa với tiếng gió, tiếng ếch nhái tạo nên một bản tấu ca trong đêm.

Đấy là đẹp trời chứ chưa nói đến những khi sầm sập giông bão. Bà Hồ Thị Ngát (vợ ông Chử) bảo: “Mưa gió khổ lắm cô ạ! Có những hôm sét đánh ngay sát ruộng, sợ quá, chúng tôi quăng cả rau mà chạy, hết hồn hết vía”.

Nữ hoàng kỹ tính

Măng tây kén người trồng. Ông Chử kể: “Ngày trước trong vùng cũng có 3-4 hộ trồng măng tây nhưng đều thất bại.

Tất cả đều do đất. Đất trũng không trồng được, đất khô quá cây cũng khó sống. Cái giống này nó ưa nước vừa, rất thích vị của đất phù sa”.

Nắm được điểm mấu chốt, ông Chử đã mua hơn 1.500 xe đất phù sa sông Hồng đổ vào hai mẫu ruộng để cải tạo. Dù trồng rau màu nhưng số vốn vợ chồng ông bỏ ra không hề nhỏ.

Giống cây quý tộc này phải nhập ngoại từ Mỹ, Đức, Hà Lan, giá cả rất đắt đỏ, mỗi cây đã 14.000 đồng nên với 2 mẫu đất của gia đình, ông bà đã phải bỏ ra hơn 200 triệu đồng.

Ngoài giống, ông còn trang bị hệ thống phun sương, cọc sắt để bảo vệ cây, chi phí lên đến hơn 100 triệu đồng. Khi trồng, việc bón phân cho cây cũng được ông hết sức chú ý bởi măng tây rất yếu đuối, hễ bón phân hóa học vào là cây chết ngay, nó chỉ ưa mỗi phân gà.

Bởi vậy hàng tháng, gia đình ông lại phải bỏ ra 5 triệu đồng tiền phân gà để bón cho loài cây này.

 Ông Trần Mạnh Chử đang ăn măng tây

Ông Trần Mạnh Chử đang ăn măng tây

Để có được những thành quả như hiện tại, ông bà đã bỏ ra không ít công sức. Nơi nào có mô hình mới, ông đến học. Nơi nào có cách làm hay, ông đến xem để rút kinh nghiệm trồng cây tốt nhất.

Bà Ngát nói: “Không một loại rau nào có thời gian trồng dài đến thế.Những ngày đầu tiên trồng, chúng tôi cũng khiếp sợ lắm khi phải chờ đợi đằng đẵng, mãi đến tháng thứ 8 mà không thấy cây nẩy măng gì cả. Chỉ đến khi mặt luống nhú những cái măng đầu tiên thì mới yên tâm”.

 Bà Hồ Thị Ngát (vợ ông Chử) đang thu hoạch măng tây

Bà Hồ Thị Ngát (vợ ông Chử) đang thu hoạch măng tây

Cuộc đời làm nông ngót nửa thế kỷ của ông Chử đã trải qua không ít thăng trầm. Từ trồng cà rốt đến chăn nuôi, cái gì cũng thử nhưng thất thu cứ lẽo đẽo theo sau.

Ông nhớ lại dịch lợn tai xanh khiến mình mất trắng hơn 300 triệu đồng, rồi đến dịch cá chết cuốn đi 200 triệu đồng. Chuyển sang nuôi vịt đẻ rồi trồng cà rốt để gỡ gạc nào ngờ tổng số thua lỗ tăng lên đến gần 1 tỷ đồng. Nhưng đó là chuyện xưa cũ, từ ngày thuần hóa được loài cây quý tộc này đã mấy năm liền ông chưa biết đến mùi thất bại mà chỉ có chiến thắng rực rỡ.

“Trồng cà rốt cứ 4-5 tháng phải thay mới một lần nhưng nếu biết cách chăm sóc măng tây, phải sau 10 năm sau mới phải thay giống mới. Măng tây cho thu hoạch gần như quanh năm (từ tháng 2 cho đến tháng 11 âm lịch).

Mỗi ngày măng phát triển thêm từ 5-10 cm nên cứ 3 ngày tuổi đã phải thu hoạch còn để quá là phải bỏ đi. So với những loại cây trồng khác, măng tây có tốc độ phát triển nhanh nhất, chắc chỉ thua mỗi giá đỗ”, bà Ngát nói.

 Bà Ngát đang cầm trên tay cây măng tây đủ yêu cầu đạt loại I

Bà Ngát đang cầm trên tay cây măng tây đủ yêu cầu đạt loại I

Lúc mới đầu tư trồng, ông bà còn nợ nần đầm đìa nhưng sau 3 năm đã trả xong nợ và có lãi hơn 300 triệu đồng. Hiện mới chỉ là đầu vụ mỗi ngày thu hoạch chỉ khoảng 20 kg nhưng đến chính vụ sản lượng vọt lên tới 40-50kg. Hễ thu hoạch ngày nào là hết ngay ngày đấy bởi các chủ nhà hàng trong và ngoài huyện đến tận nơi để săn đón, chẳng bao giờ phải lo ế hàng.

Một kg rau quý tộc đạt chuẩn loại I, có đường kính từ 6 ly trở lên được bán ngay tại chỗ cũng đã 80.000 đồng/kg, loại II dưới 6 ly bán 40.000 đồng/kg nhưng đến khi vào cửa hàng hay siêu thị giá của chúng phải tăng gấp rưỡi, gấp đôi. Ngay cả cái phần gốc của cây măng, bị loại ra theo quy chuẩn vì dài quá 25 cm, tưởng bỏ đi cũng được các chủ cửa hàng giải khát thu mua để về xay ra làm nước sinh tố.

Giá măng tây đắt đến nỗi chính những người trong làng còn chẳng dám mua để ăn dù rất ngon. Bởi thế nên mới có câu: “Măng tây là rau dành cho người giàu. Muốn đo độ giàu có của ai chỉ cần hỏi số lần ăn măng tây trong tháng của họ là có ngay đáp án”.

 Hai vợ chồng ông Chử đang bó gọn măng tây chờ người đến thu mua

Hai vợ chồng ông Chử đang bó gọn măng tây chờ người đến thu mua

—————-0—————–0——————-

Đọt mây nướng

Khi nói đến mây, người ta nghĩ đến việc dùng để đan lát, ít ai biết đến mây có thể dùng để chế biến thành món ăn rất đặc biệt. Đọt mây nướng dưới than củi hồng, thơm, ngầy ngậy được người dân để dành đến dịp Tết, hay khi có khách quý bởi không phải lúc nào cũng tìm được.

Phần đọt mây sau khi được nhặt sạch, có hai màu, chỗ xanh sẫm, chỗ lại nhạt dần đến phần đọt non trắng ngần. Để đọt mây khi nướng không bị nổ, người ta vặn qua một chút cho mây có lỗ thoát, sau đó nướng trên bếp than hồng. Mùi thơm thơm nhẹ nhẹ tỏa ra, thơm nức mũi.

canh-thut-va-dot-may-nuong-o-binh-phuoc-1
Phần đọt mây đã được tước sạch sẽ. Ảnh: VNP

Ăn đọt mây, bạn sẽ cảm nhận một chút đắng vương vấn nơi cổ họng, nhưng khi nuốt vào rồi lại thấy vị ngọt và mát, rất hấp dẫn. Khi ăn chấm kèm với muối chanh ớt mới đúng vị. Ngoài ra, người ta còn dùng đọt mây để chế biến luộc, xào, hay nấu với canh tôm, cá… rất ngon miệng.

Advertisements

About dontruongbt

Phong Kiến Đại Sư
Bài này đã được đăng trong Phóng Sự - Ký Sự. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s