Săn “hàng độc”

Săn “hàng độc” ở rừng làm đặc sản

Mối là loại côn trùng sống theo bầy đàn. Mối chúa, hay còn được biết đến với tên mối hậu có màu trắng đục và kích thước to bằng ngón tay cái. Mối chúa thường dài khoảng 10 – 15mm, đầu nhỏ, bụng to hơn các loại mối khác để sinh sản, đẻ trứng. Thoạt nhìn, người ta có thể thấy nó như một con sâu đất “khủng”.


Cận cảnh loài mối chúa được săn lùng làm đặc sản.

Cận cảnh loài mối chúa được săn lùng làm đặc sản.

Mối chúa có tuổi thọ trung bình lên đến 10 năm. Những năm đầu tiên trong vòng đời của mình, loại mối này chỉ sinh rất ít trứng. Khoảng 4 đến 5 năm sau, khi mối chúa phát triển hoàn thiện thì có thể sinh từ 8000 đến 10000 trứng mỗi ngày. Thực hiện xong nhiệm vụ sinh sản của mình, mối chúa sẽ chết.

Việc “săn” mối chúa thường thấy ở núi rừng Tây Nguyên, một số các tỉnh miền Trung và Đông Nam Bộ như An Giang, Phú Yên, Bình Thuận,….

Tháng 5 và tháng 6 là thời điểm mối chúa giao phối và sinh sản. Sau 10 ngày, mối chúa bắt đầu đẻ trứng, sau hai tháng thì mối thợ và mối lính sẽ ra đời. Lúc này, lượng mối phát triển khá nhiều nên người dân dễ dàng tìm được tổ mối để đào bắt mối chúa. Do đang trong mùa sinh sản nên mối chúa thường cho chất lượng tốt nhất.


Mối chúa thường chiếm một diện tích lớn trong ổ.

Mối chúa thường chiếm một diện tích lớn trong ổ.

Thường thì mỗi ụ mối rừng sẽ có 2 mối chúa, một mối chúa to và 1 mối chúa nhỏ nằm bên cạnh. Trong quá trình đào bắt, những người đào tìm sẽ chỉ bắt mối chúa to còn để mối nhỏ lại để tiếp tục công việc sinh sản, tránh hiện tượng cạn kiệt.

Những người có kinh nghiệm cho biết, mối chúa thường làm tổ trong khu vực đất cứng, dạng tổ ong và nhô lên cao so với mặt đất bằng phẳng. Phải là người trong nghề, chuyên đi bắt mối chúa mới có thể tinh ý phát hiện được ổ của chúng.

Khi thấy phần gò đất cao khả nghi, họ phải dùng cuốc, xẻng đào vào sâu bên trong để tìm ổ mối. Ổ mối chỉ vỏn vẹn như một cục đất tổ ong nhỏ. Khi người bắt cầm ổ mối vừa tìm thấy lên, từng đàn mối lính, mối thợ lao ra tua tủa ra nhằm bảo vệ chúa và đánh đuổi kẻ đang phá hoại hang ổ mình. Để bắt được mối chúa ẩn nấu bên trong, buộc phải dùng dao, cuốc phá hủy phần đất cứng này.

Mối chúa luôn rất đắt khách mỗi khi đến mùa. (Ảnh: thegioicontrung)

Mối chúa luôn rất đắt khách mỗi khi đến mùa. (Ảnh: thegioicontrung)

Người đi bắt mối chúa chuyên nghiệp ai cũng nắm vững một quy tắc: chất dinh dưỡng của mối chúa nằm trong bụng mỗi con. Chính vì vậy nên khi đưa mối ra khỏi tổ, người đi săn sẽ phải cho ngay con mối vào một bình rượu gốc để tránh phần bụng bị vỡ do tiếp xúc với không khí. Bắt được con nào phải đưa ngay vào bình con đó, sau đó mang về mới dùng chế biến món ăn.

Mối chúa thường được bán vào các nhà hàng, chế biến theo nhiều cách, từ nướng, chiên, hấp, tới salad sống…, nhưng được biết đến nhiều nhất vẫn là để ngâm rượu và được nam giới rất ưa thích.

Cách làm các món ăn từ mối và cách ngâm rượu mối chúa đều rất đơn giản. Mối đem về chỉ cần rửa qua nước sạch, để ráo rồi dùng một ít rượu ngâm trong 3 phút cho mối sạch hẳn và vớt ra. Cuối cùng, cho mối vào bình rượu ngâm trong 2 – 3 tháng là có thể dùng được.

Rượu mối chúa được coi như thần dược giúp bổ thận tráng dương, tăng cường sinh lực. (Ảnh: thegioicontrung)

Rượu mối chúa được coi như “thần dược” giúp bổ thận tráng dương, tăng cường sinh lực. (Ảnh: thegioicontrung)

Tuy nhiên, muốn rượu ngon và có công dụng phải chọn rượu trên 40 độ. Cứ 10 con mối chúa thì ngâm với 500ml rượu và chỉ nên uống vào buổi tối với liều lượng 100ml. Nhiều người còn cho thêm sâm vào bình rượu ngâm mối chúa để tăng hiệu quả. Mối chúa ngâm rượu không hề có mùi tanh, trái lại còn làm vị thơm nồng của rượu tăng thêm.

Ngày trước, người dân chỉ cần vào rừng khoảng 1 tiếng đồng hồ là có thể kiếm được cả chục con mối chúa về chữa thấp khớp, đau lưng. Nhưng từ khi biết trong mối chúa tập trung nhiều chất dinh dưỡng, có thể coi là vị thuốc tăng cường sinh lý, đặc biệt tốt cho người yếu thận thì loài côn trùng này bỗng trở thành đặc sản. Từ các quán xá, nhà hàng đến thực khách phương xa đều săn lùng mối chúa như tìm vàng và sẵn sàng trả mua với giá cao.

Ngày nay, mối chúa đang ngày càng trở nên khan hiếm. Dù giá mối tăng dần theo thời điểm và kích thước nhưng vẫn không đủ để phục vụ nhu cầu của người dân. Theo đó, mối chúa loại nhỏ có giá 25.000 – 300.000 đồng một con, loại dài hơn 10cm có thể bán với giá tới 70.000 đồng.

————–0—————0—————-

Đặc sản nòng nọc

Miền Tây xứ Thanh đã quá nổi tiếng với các đặc sản như sâu măng chiên, chuột đồng nướng trui, nhái rừng,… Nhưng ít ai biết rằng, món ăn mà người Mường ở vùng này yêu thích nhất chính là các món làm từ nòng nọc.

Theo tiếng địa phương, nòng nọc được gọi là bu bu hoặc bâu bâu. Những con nòng nọc béo mẫm, to bằng ngón tay chỉ để đãi khách quý hoặc chế biến khi trong nhà có việc gì đó trọng đại.

Ít ai nghĩ nòng nọc cũng có thể trở thành đặc sản. (Ảnh: dammedulich365)

Ít ai nghĩ nòng nọc cũng có thể trở thành đặc sản. (Ảnh: dammedulich365)

Vào khoảng thời gian từ tháng 6 đến tháng 11 âm lịch hàng năm, người địa phương thường vào rừng từ đầu giờ sáng hoặc lúc chiều muộn để bắt nòng nọc. Lúc này, nước ở các con suối mát và khá yên tĩnh, nòng nọc thường lượn lờ kiếm ăn ở các khe đá nhỏ. Nòng nọc tại đây có hương vị rất ngon bởi chúng là con do ếch đá sống trong rừng đẻ ra.

Dụng cụ dùng để bắt nòng nọc rất đơn giản, chỉ cần một chiếc dậm và một chiếc rỏ tre cùng lá khoắn làm mồi nhử. Người có kinh nghiệm chỉ cần khéo léo thả nhẹ từng chiếc lá khoắn vào một chiếc dậm đặt bên khe suối. Sau khi “ngửi” được hơi lá khoắn, hàng loạt nòng nọc từ trong các khe đá sẽ kéo nhau đến tìm ăn. Lúc này chỉ cần nâng nhẹ chiếc dậm, hứng ngược dòng suối là có thể bắt được vô số nòng nọc.

Công đoạn bắt nòng nọc rất đơn giản. (Ảnh: Internet)

Công đoạn bắt nòng nọc rất đơn giản. (Ảnh: Internet)

Nòng nọc sau khi bắt về được rửa qua, dùng mũi dao nhọn gẩy nhẹ vào bụng, lôi phần lòng ruột cho ra ngoài rồi rửa sạch. Sau đó để cho ráo mới mang đi chế biến thành nhiều món ăn khác nhau như: nấu canh với rau rừng; ướp với sả, ớt để xào, nướng… Nhưng món được yêu thích nhất phải kể đến nòng nọc om măng.

Tất cả nguyên liệu đều phải được chế biến ở dạng tươi mới tạo được vị ngon cho món ăn. Chế biến nòng nọc om măng không đòi hỏi nhiều công đoạn cầu kỳ, ngay nguyên liệu cũng rất đơn giản gồm mẻ, hành, mùi tàu và đặc biệt không thể thiếu măng rừng tươi.

Sau khi xào măng với mẻ cho chín tới, người ta đổ nước sôi vào nồi rồi trút bát nòng nọc vào đun sôi lại. Cuối cùng rắc hành, răm, mùi tầu lên trên, đợi vài giây là có thể bắc xuống ăn nóng cùng cơm hoặc làm mồi nhắm rượu.

Những vị khách ở xa thường có cảm giác hơi ghê khi được mời ăn nòng nọc lần đầu. (Ảnh: dulichthanhhoa)

Những vị khách ở xa thường có cảm giác hơi ghê khi được mời ăn nòng nọc lần đầu. (Ảnh: dulichthanhhoa)

Những chú nòng nọc bụng trắng tinh, béo mẫm và mềm mại nằm ngon lành trên bát măng om nghi ngút khói là thứ đặc sản làm không ít người phải ngại ngần khi lần đầu thưởng thức. Nhưng nếu can đảm nếm thử, gắp một chú nòng nọc cho vào miệng, bạn sẽ thấy một mùi thơm đặc trưng, ăn vào thấy mềm ngọt, phảng phất đâu đó chút vị đắng nhẹ của măng rừng và nước dùng béo ngậy, đậm đà.

Người đồng bào khẳng định: “Các loại thịt gà, vịt, trâu, bò…cũng không thể ngon và bổ dưỡng bằng nòng nọc. Ngoài ra, các đồng ruộng được bà con không sử dụng thuốc hóa học nên nòng nọc rất sạch”. Số lượng bắt được ít và không phải lúc nào cũng có để bắt nên nòng nọc được coi là “đặc sản” của đồng bào nơi đây.

Nòng nọc rất được ưa chuộng vì hương vị thơm ngon và bổ. (Ảnh: dammedulich365)

Nòng nọc rất được ưa chuộng vì hương vị thơm ngon và bổ. (Ảnh: dammedulich365)

Nếu có dịp đến với bản Mường ở Thanh Hóa mùa nòng nọc, bạn đừng ngại ngần thưởng thức món ăn đậm chất núi rừng bên ly rượu cay cùng chủ nhà. Bạn cũng có thể mua mang về tại chợ họp ở khu vực huyện Thạch Thành, suối Vó Ấm chảy từ Vườn quốc gia Cúc Phương hoặc chợ phiên cửa khẩu quốc tế Na Mèo với giá từ 40.000 đến 50.000 nghìn một kg. Tuy nhiên khi về nấu dưới xuôi thì hương vị không thể sánh bằng.

Thực khách còn có thể thưởng thức các món ăn từ nòng nọc ở một số địa danh như Ba Tơ (Quảng Ngãi), Lâm Đồng hay Nghệ An…

————–0—————0—————–

Về miền Tây thưởng thức cá heo

Cá heo nước ngọt thường xuất hiện vào mùa nước nổi (tháng 7-10 âm lịch) ở những nơi có dòng nước chảy mạnh. Cá heo mình dẹp, chỉ lớn bằng ba ngón tay người lớn, to nhất dài độ chừng một tấc, da láng, màu xanh nhạt không vảy. Đuôi, vây, kỳ cá heo có màu đỏ cam rất đẹp.

Những con cá heo vùng nước ngọt có màu sắc rất đẹp (Ảnh: vietnamnet)

Những con cá heo vùng nước ngọt có màu sắc rất đẹp (Ảnh: vietnamnet)

Khi vào mùa, người dân nơi đây thường dùng các phương tiện như: đặt dớn, đặt lợp, giăng lưới để đánh bắt. Thịt cá heo béo, thơm ngon và hấp dẫn đến cả phần da, được nhiều thực khách ưa chuộng nên đem lại giá trị kinh tế cao. Giá cá heo trung bình 300.000 đồng/ kg, có lúc gần 450.000 đồng/kg.

Cá heo là loại cá da trơn, xuất hiện nhiều ở sông Hậu và sông Tiền. Càng xuống các vùng hạ lưu như Cần Thơ, Sóc Trăng, Hậu Giang… loài cá này càng ít dần. Sở dĩ gọi là cá heo vì khi bắt lên khỏi mặt nước, cá kêu “éc éc” như tiếng heo (lợn) kêu.

Trước đây, cá heo cũng như cá linh, cá chốt,… là sản vật nước ngọt bình thường ở Đồng bằng sông Cửu Long. Nhưng thời gian gần đây, loài cá này trở thành “đặc sản” nổi tiếng. Do sự khai thác bừa bãi, nguồn cá trong thiên nhiên ít nên cung không đủ cầu. Chính vì vậy, hiện nay có rất nhiều hộ gia đình ở An Giang chuyển sang phong trào nuôi cá heo nước trong lòng bè.

Thịt cá heo thơm ngon nên được lòng thực khách. (Ảnh: dulichvietnam)

Thịt cá heo thơm ngon nên được lòng thực khách. (Ảnh: dulichvietnam)

Trước kia, cá heo là món ăn của các bếp nghèo, nhưng giờ đây, nhờ có bàn tay khéo léo, tỉ mẩn của các bà nội trợ mà đã cá heo trở thành món ăn tinh tế với đủ cung bậc mùi vị mặn, ngọt, cay, nồng. Trong thực đơn của các nhà hàng, các món ăn từ cá heo chiếm một vị thế quan trọng: cá heo nướng muối ớt, cá heo kho tiêu, cá heo kho sả ớt, cá heo nấu canh chua… Chỉ tên gọi cũng làm thực khách thèm thuồng muốn khám phá, nhưng món ăn được ưa chuộng nhất là món cá heo kho tộ, ăn với cơm cháy thì càng hấp dẫn.

Đây là một món ăn không quá cầu kỳ nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm trong chế biến. Trước tiên phải lựa chọn những con cá còn tươi, cắt đầu, cắt đuôi, vây, làm sạch ruột, cho cá vào ướp với một ít giấm chua và dùng tay chà nhẹ cho cá hết nhớt và hết tanh. Sau đó, rửa với nước sạch và để ráo.

Người miền Tây thích nhất là nướng muối ớt hay kho tộ. (Ảnh: tintucmientay)

Người miền Tây thích nhất là nướng muối ớt hay kho tộ. (Ảnh: tintucmientay)

Cá được ướp một số gia vị như nước màu dừa, nước mắm, tiêu, ớt… vừa khẩu vị để có màu sắc và mùi thơm hấp dẫn. Sau cùng cho nồi cá lên bếp kho đến khi nước sền sệt, cá có mùi thơm, mềm và màu sắc đẹp là được. Muốn cho nước cá kho có độ sánh, ta nên thêm một muỗng nước cơm vào. Sau cùng cho tóp mỡ (hoặc dầu ăn), rắc một ít tiêu xay rồi múc ra đĩa là xong.

Cơm nóng bới ra chén, gắp một miếng cá heo cho vào miệng nhai từ từ để cảm nhận vị béo của da, ngọt, thơm của thịt cá thấm dần và lan tỏa mọi giác quan… Khi ăn, gắp đến miếng cuối cùng vẫn còn thấy ngon. Món cá heo kho tộ là món ăn vô cùng hấp dẫn, không hề pha trộn và màu mè kiểu cách. Đây là bữa ăn tuyệt vời mà bạn khó lòng quên.

Món cá heo nướng muối ớt không cầu kỳ nhưng có hương vị đặc trưng. (Ảnh: dulichgo)

Món cá heo nướng muối ớt không cầu kỳ nhưng có hương vị đặc trưng. (Ảnh: dulichgo)

Bên cạnh đó, cá heo nướng muối ớt cũng là món ăn giản dị nhưng lại quyến rũ nhờ sự phối hợp tinh tế giữa vị mằn mặn của cá và vị cay nồng của sả ớt. Thực khách có thể vắt thêm lát chanh, cặp thêm miếng dưa leo, khế và rau sống,… để món ăn chuẩn vị nhất.

Cá heo vùng nước ngọt chỉ có ở miền Tây mùa nước nổi vào khoảng 7-8 âm lịch, nên nếu muốn thưởng thức bạn hãy sắp xếp thời gian và lên đường ngay. Cho dù đã từng nếm qua vô vàn các món sơn hào hải vị, thì khi thưởng thức món ăn này cũng phải mê mẩn và nhớ mãi hương vị đặc trưng.

————–0—————–0————-

“nhân sâm trên trời” của đất võ Bình Định

Đến với thị trấn Phú Phong, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định, du khách sẽ thấy những cánh đồng mía bạt ngàn thẳng cánh cò bay. Cứ khi đến vụ thu hoạch, nơi này lại xuất hiện vô số đàn chim – loài chim nhỏ như chim sẻ mà dân gian vẫn thường gọi là chim mía.

Đồng mía ngút ngàn xanh, là chỗ cho chim mía sinh sôi, nảy nở. (Ảnh: hiquynhon)

Đồng mía ngút ngàn xanh, là chỗ cho chim mía sinh sôi, nảy nở. (Ảnh: hiquynhon)

Chim mía là tên gọi chung cho tất cả những loài chim cư trú trong đám mía. Thi thoảng, cũng có nhiều loại chim khác như quốc, giồng giộc, cúm núm và những giống chim lớn hơn kéo đến làm tổ hoặc chọn nơi “tạm trú” trên các cánh đồng mía. Nhưng ít ai biết rằng, giống chim mía đích thực chỉ nhỏ như chim sẻ nhưng có chân và mỏ dài hơn. Loài này sống theo bầy đông đúc lên cả hàng trăm, hàng ngàn con.

Nếu có dịp về các chợ quê miền Trung, nhất là ở Quảng Ngãi hay Bình Định, bạn sẽ thấy người ta bán từng xâu chim mía mới làm lông còn tươi nguyên. Lúc này, đừng thờ ơ hay đắn đo mà hãy mua ngay bởi món quà bình dị ấy rất rẻ mà lại mang đậm hương vị quê hương đất võ. Dân gian cho rằng chim mía giàu dinh dưỡng, mùi vị thơm ngon nên được gọi là “nhân sâm trên trời”.

Chim mía khá nhỏ bé nhưng thịt chắc và ngọt. (Ảnh: diadiemdulich)

Chim mía khá nhỏ bé nhưng thịt chắc và ngọt. (Ảnh: diadiemdulich)

Muốn đánh bắt chim mía, người ta dùng cái trủ như tấm lưới căng suốt bờ ruộng, đặt cao hơn ngọn mía. Sau đó, người dân chỉ cần cầm sào dài đập vào lá mía, rung đuổi chim và cứ thế lần lượt chúng chuyền dần vào trủ.

Những chú chim mía béo tròn sau khi vặt lông, hơ qua lửa cho cháy hết lông tơ sẽ chỉ còn lại như một miếng thịt nạc. Sau đó, người ta rửa sạch, mổ moi ruột rồi ướp gia vị tùy theo cách chế biến mỗi món ăn. Món ngon nhất từ chim mía là chim nướng và rô-ti.

Muốn làm món nướng, người ta ướp thịt chim với các loại gia vị gồm: muối hạt giã nhỏ với ớt, hành, hạt tiêu, thêm ít bột ngọt và ngũ vị hương. Tiếp đến, dùng một cái xiên để nướng chim trên bếp than hồng. Chim mía nướng vừa nhanh, vừa rất đơn giản mà lại ngon miệng.

Khi nướng, chỉ cần lưu ý nhanh tay lật trở để chim chín đều và không bị cháy. Khi những chú chim mía chuyển sang màu vàng ruộm, mỡ chảy xèo xèo trên bếp và dậy mùi thơm là món ăn đã hoàn thành. Chim mía nướng nóng giòn chấm với muối tiêu chanh thì mới thực sự đúng vị.

Những con chim mía béo tròn được tẩm ướp nướng trên bếp thì mùi thơm lan ra cả vùng. (Ảnh: monngonbonphuong)

Những con chim mía béo tròn được tẩm ướp nướng trên bếp thì mùi thơm lan ra cả vùng. (Ảnh: monngonbonphuong)

Với món rô-ti, đầu bếp thì chỉ cần thả chim vào chảo dầu vừa sôi, mươi phút sau là chim đã chín vàng, xương thịt giòn tan. Những chú chim xếp ra đĩa, rắc lên trên ít hạt mè rang hay lá chanh cho đẹp mắt là có thể thưởng thức. Chim mía hấp dẫn từ màu vàng ươm đến hương vị giòn, dai, ngọt đậm đà.

Dù chế biến chim mía theo công thức nào thì khi thưởng thức, nhất định phải có bình rượu Bàu Đá chính hiệu Bình Định kế bên. Mùi chim mía thơm ngọt, đậm đà quyện với chút cay cay của rượu như tăng thêm mùi vị món ăn.

Thêm vào đó, nếu được ngồi trong một túp lều lợp bằng lá mía bên cạnh một cánh đồng mía đang ươm mật, thực khách có thể vừa thưởng thức thịt chim, vừa tận hưởng cơn gió cuối thu dìu dịu thổi tan đi cái nắng gay gắt của một mùa hè đã qua. Lúc này, thực sự không còn niềm vui thú nào sánh bằng.

Món ngon từ chim mía đã trở thành đặc sản của vùng đất yên bình này (Ảnh: monngonbonphuong)

Món ngon từ chim mía đã trở thành đặc sản của vùng đất yên bình này (Ảnh: monngonbonphuong)

Nhiều người dễ lầm chim mía với một loài khác là chim áo giá (áo đà). Đây là loại chim đầu to, mỏ dài, thịt nhạt không ngon. Những người sành ăn cho rằng, chim mía “chuẩn” là loại chim có đầu nhỏ, mỏ ngắn, thịt chắc mà ngọt. Bên cạnh đó, cắn vào đâu của chim mía cũng thấy thơm, thấy ngọt và có chút gì đó phảng phất như cánh đồng mía mùa thu, chắc chắn sẽ khiến thực khách muốn nhâm nhi mãi không ngừng.

Món đặc sản này nổi tiếng đến mức du khách gần xa khi đến đây đã để lại câu nói:

Ai về Kiên Mỹ, Phú Phong

Ăn con chim mía thỏa lòng ước ao.

Đồng mía Tây Sơn – Phú Phong giờ vẫn ngát xanh, là chỗ cho chim mía ngày càng sinh sôi nảy nở, đủ sức đãi mời du khách gần xa.

—————0————–0————-

Canh thụt và đọt mây – món ăn đãi khách quý của người Tây Nguyên

Đọt mây nướng

Nói đến mây, người ta thường chỉ nghĩ đến việc dùng để đan lát. Nhưng không phải ai cũng biết đọt mây có thể chế biến thành món ăn rất đặc biệt. Với người dân Tây Nguyên, đọt mây rừng được coi là một món ngon quý hiếm. Bởi lẽ để có được món ăn này, họ phải vào trong rừng sâu, đi cả ngày trời tìm kiếm những đọt mây tươi ngon nhất.

Đọt măng có thể chế biến thành vô vàn món ăn hấp dẫn. (Ảnh: dulich.vn)

Đọt măng có thể chế biến thành vô vàn món ăn hấp dẫn. (Ảnh: dulich.vn)

Mây là loại dây leo, thân mềm dài hàng chục mét, có vỏ gai dày đặc bao bọc. Muốn lấy được đọt mây phải chặt cây thành nhiều khúc ngắn để kéo tuột xuống dần. Khi gần đến đọt, có nhiều vòng gai ở ngọn móc vào các nhành cây xung quanh nên người đi lấy phải cẩn trọng, tránh bị gai đâm.

Đọt mây ngon đúng điệu được chọn từ những cây non tơ, bụ bẫm rồi tước bỏ phần vỏ gai cứng bên ngoài. Từ những lõi đọt mây trắng ngần có vị ngọt và đăng đắng, người ta biến tấu thành nhiều món ăn đơn giản nhưng không kém phần hấp dẫn. Trong đó có món đọt mây nấu ống, đọt mây nướng than hồng, nấu canh hay xào…

Đọt mây nướng dưới than củi hồng có hương vị rất thơm, bùi và không dai. Mặc dù món ăn có vị hơi đăng đắng nhưng lẫn trong đó, thực khách vẫn có thể cảm nhận được phảng phất độ ngọt, hương thơm cứ quyến luyến mãi đầu lưỡi.

Món đọt mây nướng chỉ “đúng bài” khi chấm với muối hột giã ớt bay, thêm chút nước cốt chanh. (Ảnh: baobinhdinh)

Món đọt mây nướng chỉ “đúng bài” khi chấm với muối hột giã ớt bay, thêm chút nước cốt chanh. (Ảnh: baobinhdinh)

Sau khi chín, người ta xé đọt mây ra từng sợi chấm với muối giã nhuyễn cùng ớt xiêm trái bé xíu. Vị đắng, ngọt, thơm của món ăn hòa quyện cùng vị mằn mặn của muối, vị cay nồng của ớt mang đến cho người ăn một cảm giác thú vị và lạ miệng.

Hương vị của đọt mây mang lại cho du khách những cảm nhận thật nhất về cuộc sống, về phong tục tập quán, về truyền thống văn hóa của đồng bào Tây Nguyên. Chỉ một bữa cơm quây quần bên nhau, thưởng thức vài miếng đọt mây ngọt bùi cũng đủ để nhớ mãi không quên.

Canh thụt

Hương vị của món canh thụt được làm nên nhờ các loại rau rừng. Đây không phải món ăn quen thuộc, có mặt thường xuyên trên mâm cơm của người Tây Nguyên mà chỉ được chế biến để thết đãi khách quý. Ít nhất có mười loại nguyên liệu được dùng để chế biến món canh này, trong đó phải kể đến các loại tôm, cá, chim tươi hoặc khô, nấu cùng với các loại rau rừng đặc trưng như củ nén, lá bép (còn gọi là lá nhíp), ớt và các loại gia vị.

Canh thụt được nấu trong ống lồ ô. (Ảnh: amthuccuoituan)

Canh thụt được nấu trong ống lồ ô. (Ảnh: amthuccuoituan)

Tuy nhiên, cách chế biến độc đáo có một không hai chính là nét riêng của món canh này. Món ăn được nấu chín trong ống lồ ô. Theo kinh nghiệm của người dân, để có món canh thụt ngon nên chọn ống lồ ô kỹ càng. Nếu chọn cây non sẽ không ngon vì nhựa cây sẽ hăng đắng. Nếu chọn cây quá già, lửa sẽ làm nứt cây, canh sẽ chảy ra ngoài. Khi nấu không được dựng ống lồ ô thẳng đứng mà phải để nghiêng trên lửa, quay tròn để canh chín đều, đồng thời đun lửa riu riu đến khi các loại nguyên liệu nhuyễn thành một thứ hỗn hợp sền sệt như súp. Khi món canh chín, người ta thêm các loại gia vị như muối, ớt, một chút rau thơm vào là có thể dùng được.

Món canh chính chính là sự hòa quyện đặc biệt của các loại nguyên liệu: có vị đắng, cay, ngọt, bùi béo khiến ăn một lần nhớ mãi. (Ảnh: Internet)

Món canh chính chính là sự hòa quyện đặc biệt của các loại nguyên liệu: có vị đắng, cay, ngọt, bùi béo khiến ăn một lần nhớ mãi. (Ảnh: Internet)

Khi thưởng thức, thực khách sẽ cảm thấy mùi thơm của lá bép, vị cay của ớt, vị bùi, béo của đọt mây. Đặc biệt, khi ăn miếng đầu tiên, thực khách sẽ thấy có vị đắng của đọt mây tưởng như khó ăn, nhưng vị ngọt sẽ nhanh chóng lan tỏa, khiến muốn ăn thêm miếng nữa, và rồi đâm ghiền lúc nào không biết.

Theo nhiều già làng M’nông kể lại, món ăn này có từ rất xa xưa. Trước đây, khi mùa lễ hội đến hay vào dịp đón khách quý, các thiếu nữ M’nông thường phải lên rừng trước một ngày tìm nguyên liệu để làm canh thụt. Đây là món ăn rất tốt cho phụ nữ mới sinh, cho người già sức yếu và những em bé còi xương.

————0————-0—————-

đặc sản trứng kiến vàng ở Hầm Hô

Hầm Hô là địa danh du lịch hấp dẫn của vùng đất võ Tây Sơn (Bình Định). Đây là vùng đất khô cằn, có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc làm tổ của các bầy kiến vàng. Biết được trứng của loại kiến này có hàm lượng dinh dưỡng cao nên người dân trong vùng đã khéo léo sáng tạo nên vô vàn những món vừa ăn ngon, vừa bổ dưỡng.

Thời điểm lấy trứng kiến kéo dài từ tháng giêng cho tới cuối tháng 2. Đây là giai đoạn trứng kiến vàng ngon nhất, mọng nước, có màu trắng sữa và đặc biệt chứa hàm lượng protein cao. Những tháng này, có ngày người dân khai thác được khoảng 6 – 8 kg trứng kiến, thu nhập lên đến cả triệu đồng.


Người Hầm Hô cho rằng, trứng kiến vàng là món ăn lộc trời.

Người Hầm Hô cho rằng, trứng kiến vàng là món ăn “lộc trời”.

Theo kinh nghiệm của người “săn” trứng kiến lành nghề, tổ kiến ngon, nhiều dinh dưỡng là loại tổ có nhiều trứng ở độ căng tròn mọng sữa, trắng muốt, có lớp màng trắng phủ đều kết nối các lá bọc ngoài.

Để tìm được trứng kiến vàng, người dân phải đi vào tận trong rừng sâu. Việc khai thác cũng cần có “mánh” và sự khéo léo, bởi chỉ cần một chút sơ sẩy sẽ bị họ hàng nhà kiến cắn không thương tiếc.

Nếu là người mới đi “săn” lần đầu, không có kinh nghiệm sẽ rất dễ nhầm lẫn trứng kiến với ấu trùng của chúng. Để dễ dàng phân biệt, dân chuyên nghiệp căn cứ vào màu sắc của ổ kiến vàng. Nếu ổ nguyên màu xanh đậm nghĩa là trứng vừa mới rụng, còn khi đã ngả màu vàng ươm, chắc chắn trứng đã phát triển thành ấu trùng.

Để lấy được trứng kiến, người dân chọn sào tre ngà chừng 8m vót nhọn một đầu, buộc chặt thau nhôm vào phía dưới cây sào hứng trứng. Sau nhiều lần cầm sào nhọn chọc vào tổ, trứng và kiến đều rơi vào thau nhôm. Thau ở dưới có rải lớp tro mịn, mục đích để trứng được bảo vệ không bị vỡ. Lúc này, người dân tiến hành gạn lọc lớp tro rồi nhặt trứng mang về.


Tìm và săn trứng kiến vàng không phải việc đơn giản.

Tìm và “săn” trứng kiến vàng không phải việc đơn giản.

Trứng kiến vàng còn có ở một số nơi khác như miền Tây Nghệ An, Quảng Bình hay Tây Nguyên,… Người miền núi có món trứng kiến nấu măng sặc. Ở Củ Chi có đặc sản canh trứng kiến nấu với lá giang, thân chuối độc đáo. Ở Minh Hóa (Quảng Bình) có món canh chua lá bún nấu trứng kiến rất ngon. Nhưng ăn trứng kiến phải biết cách, ăn chậm, nhấm nháp từng chút một mới thấm thía cái vị béo bùi, ngon ngọt.

Với bàn tay khéo léo của người dân Hầm Hô, có ba món ngon được ưa chuộng hơn cả là nộm trứng kiến, cải kho trứng kiến và canh trứng kiến. Cách làm vừa đơn giản vừa dễ thực hiện, người sành ăn chỉ cần nhìn qua một lần là biết ngay. Trứng kiến đem xào chín, nêm gia vị vừa dùng. Sau đó đem trộn với hỗn hợp dưa leo, bưởi và đài hoa đực của quả mít thái mỏng, rắc thêm ít đậu phộng rang là xong ngay món nộm. Khi ăn nộm trứng kiến sẽ có vị chát, chua, ngọt và độ giòn tan hòa lẫn rất độc đáo.


Món nộm trứng kiến vàng nức tiếng của Bình Định.

Món nộm trứng kiến vàng nức tiếng của Bình Định.

Cải kho trứng kiến cũng là món hấp dẫn. Người chế biến chỉ cần lấy bẹ cải cay ủ chua lâu ngày đem kho với trứng kiến, để độ hai phút nhắc xuống là dùng được ngay. Cuối cùng là canh trứng kiến, chỉ cần đun sôi nước, thả trứng kiến vào nồi, nêm gia vị vừa ăn, cho thêm ít hành lá là có ngay món canh ngon dùng với cơm trắng.


Có rất nhiều món ngon được chế biến từ trứng kiến vàng.

Có rất nhiều món ngon được chế biến từ trứng kiến vàng.

Đặc biệt, người Hầm Hô có bài thuốc đặc trị đối với người bị bệnh tiểu đường. Theo tìm hiểu, loài kiến vàng có khả năng tiết ra một lượng axit làm thúc đẩy quy trình sinh trưởng của cây ăn quả như cam, chanh, bưởi… Chỉ treo miếng thịt bò trên cành cây cao có ổ kiến vàng độ hai giờ đồng hồ sau đó đem thái mỏng nấu cháo. Ngay lập tức, chất chua tiết ra từ kiến ngấm lên thịt bò sẽ khử được lượng đường thừa trong máu người bệnh.

Trứng kiến ngon bổ là thế, nhưng nguồn kiến vàng hiện nay đã trở nên khan hiếm vì những tác nhân môi trường. Tuy nhiên nếu đến Hầm Hô vào đúng mùa “săn” trứng kiến, bạn vẫn có thể may mắn được thưởng thức món trứng kiến tuyệt vời này.

————–0—————-0—————

rắn lục đuôi đỏ… nướng trui

Những ngày đầu tháng 8, PV Dân trí về huyện đầu nguồn An Phú (tỉnh An Giang) ghi nhận cuộc sống mưu sinh của bà con khi mùa nước nổi về. Người dân kể, khi nước lên, cá, cua, rắn… nhiều vô số kể, nhất là cá linh – một loại cá được nhiều người ưa thích, bởi thịt cá ngọt, mềm nên cá linh làm được nhiều món đãi khách phương xa.

Đặc biệt những năm gần đây, khi khách đến vùng đất này, còn được dân địa phương thiết đãi món “có một không hai” – mon rắn lục đuôi đỏ nướng trui. Thoạt nghe, nhiều người cứ tưởng chủ nhà nói chơi, tuy nhiên đến khi tận mắt thấy con rắn còn ngúc ngoắc rồi bị luộc nước sôi, cạo vảy đến bỏ lên bếp than đỏ lừng, chúng tôi mới dám tin sắp được thưởng thức món rắn lục đuôi đỏ nướng trui.

Ở huyện An Phú, rắn lục đuôi đỏ rất nhiều, nhưng nhiều nhất là vào mùa nước nổi.

Ở huyện An Phú, rắn lục đuôi đỏ rất nhiều, nhưng nhiều nhất là vào mùa nước nổi.

Anh Bình – chủ nhà đãi khách món rắn lục đuôi đỏ, giới thiệu: Rắn lục đuôi đỏ ở đây nhiều lắm nhưng nhiều nhất là khi mùa nước nổi về. Ban đêm rắn treo mình trên cây, dân dùng đèn soi rắn và bắt dễ như trở bàn tay. Nhiều người dân “sống khỏe” bằng nghề soi bắt rắn bán, vì mỗi đêm kiếm nửa triệu đồng bỏ túi là chuyện thường tình ở xã.

Chúng tôi rùng mình cho anh Bình biết, ở xứ Cần Thơ, Hậu Giang, Đồng Tháp… có lúc người dân chẳng dám ra đường vì sợ rắn lục đuôi đỏ cắn. Tối đến, người dân phải dùng gậy kiểm tra cẩn thận chăn màng… rồi mới vào ngủ.


Nhiều nơi sợ rắn lục đuôi đỏ, tuy nhiên, rắn lục đuôi đỏ nướng trui là ăn ngon hết ý

Nhiều nơi sợ rắn lục đuôi đỏ, tuy nhiên, rắn lục đuôi đỏ nướng trui là ăn ngon hết ý

Anh Bình gạt tay, nói: Rắn đuôi đỏ đâu hung dữ thế, nó hiền lắm. Chỉ khi mình làm đau nó nên mới cắn. Tuy nhiên để bắt hay khống chế loại rắn này dễ lắm, chỉ cần dùng gậy đưa trước mặt, rắn táp ngay. Khi đó, dù rắn cắn trúng gậy hay không, con rắn có trên 20 giây bị đơ (nằm im). Lúc đó, mình tranh thủ đưa tay bắt rắn là xong.

Trong lúc nói chuyện, mùi thơm lừng của thịt rắn lục đuôi đỏ từ trong bếp tỏa ra làm nhiều người thấy cồn cào trong dạ. Chúng tôi tận mắt xuống bếp, thấy từng thớ thịt vàng ươm của rắn co nhúm lại, mở rắn nhỏ xuống bếp xèo xèo… Lúc này bụng đã đói thật.

Khi thịt rắn chín, chủ nhà cắt ra từng khoanh nhỏ cho vào dĩa, xung quanh để thêm rau thơm, chuối, khế… Với món này, chủ nhà khuyên dùng nên chấm với muối tiêu chanh, còn ai muốn đậm chất quê hương thì chấm thịt rắn với nước mắm cá linh nguyên chất.

Anh Bình và người dân ở đây còn bật mí, rắn lục đuôi đỏ ngon nhất là phần đuôi nên thông thường khách sẽ được ưu tiên xơi phần đuôi rắn. Ngoài ra, đuôi rắn có thể dành lại để nướng, sau đó tán nhuyễn trị viêm xoang. Tuy nhiên, công dụng chữa bệnh của đuôi rắn lục đuôi đỏ, anh Bình cũng thừa nhận chỉ là truyền miệng trong dân gian.

Rắn lục đuôi đỏ hay sống trên cây. Đến tối, người dân dùng đèn soi bắt rắn bán.

Rắn lục đuôi đỏ hay sống trên cây. Đến tối, người dân dùng đèn soi bắt rắn bán.

Tùy theo trọng lượng con rắn, mỗi ký rắn dao động từ 50.000 - 150.000 đồng/kg

Tùy theo trọng lượng con rắn, mỗi ký rắn dao động từ 50.000 – 150.000 đồng/kg

Trước khi nướng trui, con rắn được luộc nước sôi, sau đó cạo sạch vảy

Trước khi nướng trui, con rắn được luộc nước sôi, sau đó cạo sạch vảy

Sau đó, dùng dây kẽm khoanh tròn con rắn lại cho dễ nướng...

Sau đó, dùng dây kẽm khoanh tròn con rắn lại cho dễ nướng…

Tiếp theo là để rắn lên bếp than đỏ hồng... Thịt rắn chín từ từ, phát mùi thơm lừng...

Tiếp theo là để rắn lên bếp than đỏ hồng… Thịt rắn chín từ từ, phát mùi thơm lừng…

Thịt rắn lục đuôi đỏ rất mềm và rắn đuôi đỏ chỉ làm được mỗi món nướng trui là ngon nhất

Thịt rắn lục đuôi đỏ rất mềm và rắn đuôi đỏ chỉ làm được mỗi món nướng trui là ngon nhất

Người dân truyền miệng nhau: ăn thịt rắn lục đuôi đỏ không chỉ ngon bổ dưỡng mà còn trị nhức mỏi...

Người dân truyền miệng nhau: ăn thịt rắn lục đuôi đỏ không chỉ ngon bổ dưỡng mà còn trị nhức mỏi…

Advertisements

About dontruongbt

Phong Kiến Đại Sư
Bài này đã được đăng trong Ẩm Thực. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s